O‘quv-mashq markazi

“O‘zbekiston havo yo‘llari” Milliy aviakompaniyasida mustahkam tartib-qoida mavjud: kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash masalasiga e’tiborni bir daqiqaga ham susaytirmaslik. Ushbu masalani hal etish aviakompaniyaning O‘quv-mashq markazi gardaniga yuklatilganki, bu borada u aviamutaxassislar tayyorgarligini IKAO va IATA standartlari hamda tavsiyalariga muvofiq olib boradi. Aviaxodimlarni o‘qitish jarayonida kasbiy vazifalarini kam-ko‘stsiz bajarish malakalarini ishga solish va amaliy ish tajribasiga ega bo‘lish imkonini beruvchi dasturlar va o‘quv trenajorlarini o‘rgatuvchi kompyuter saboqlaridan foydalaniladi.

O‘quv-mashq markazi dasturlar, tayyorgarlik, qayta tayyorgarlik va aviatsiya xodimlari malakalarini oshirishni o‘rgatuvchi qo‘llanmalar xususida ICO 9001-2008 xalqaro standartiga tegishli talablarga muvofiq e’tirof qilindi va 2011-yil 9-dekabrdagi 11.1033.026-sonli menedjment tizimiga mos Sertifikatga ega bo‘ldi.

O‘quv-mashq markazi quyidagi dasturlar bo‘yicha tayyorgarlik olib boradi:

1. Boshlang‘ich tayyorgarlik:

  • uchuvchi-yo‘riqchilar tarkibi va HK komandirlari;
  • uchuvchilar tarkibi.
  • bortkuzatuvchilar.

MAK O‘MM HK va MAK aerodromlarida O‘MM UUB yo‘riqchilar tarkibi kuchi bilan Il-114-100 HK bo‘yicha uchuvchilar bilim yurti kursantlari va bitiruvchilarining boshlang‘ich ta’lim dasturlariga ko‘ra uchuv tayyorgarligini olib boradi.

Bortkuzatuvchilarni tayyorlash markazi.

Bortkuzatuvchilarni “O‘zbekiston havo yo‘llari” aviakompaniyasi aviaxodimlarini tayyorlash Markazida o‘qitish-tayyorgarlikning yuqori sifatli ekanligiga kafolatdir.

Bortkuzatuvchilarni tayyorlash Markazining vazifasi – kabina ekipaji a’zolarini har tomonlama o‘qitishni tashkil qilish hisoblanadi. Shuning uchun markaz sertifikatlashtirilgan o‘quv dasturlariga ega. O‘quv dasturlari, xalqaro standart talablari va shaxsiy tajribaga ega bo‘lgan parvozlarni hisobga olgan holda, Markaz o‘qituvchilari tomonidan ishlab chiqiladi.

Bortkuzatuvchilarni tayyorlash bo‘yicha bo‘limning barcha o‘qituvchilari oliy kasbiy ma’lumotga ega, shuningdek ularning ko‘plari xorijiy o‘quv markazlari: “Lufthansa” aviakompaniyasi tayyorlov markazi, AVRO International Aerospace TM , “Boeing” kompaniyasi TM, Airbus (Tuluza, Fransiya) TM da tayyorgarlik ko‘rdilar.

Har bir tinglovchiga alohida yondoshish, uskuna, uslub, o‘qituvchi va yo‘riqchilarning professionalligi - MAK O‘quv-mashq markazida nazariy va amaliy tayyorgarlikning yuqori sifatini ta’minlaydi.

Bo‘lim o‘qituvchilari ko‘p yillar davomida brigadaning oddiy a’zolari, katta bortkuzatuvchilar, yo‘riqchilar sifatida parvoz qilar ekanlar, bortkuzatuvchilar ishi haqida hamma narsani biladilar. Hozirgi kunda bo‘lim xodimlari uchuvchi mutaxassislar bo‘lib qoldilar, o‘quv nazariyalari va amaliy parvozlar o‘rtasida uzilishlar bo‘lmasligi uchun, bortkuzatuvchilar brigadasi tarkibida parvozlar qilishni davom ettirmoqdalar.

Bortkuzatuvchilarni o‘qitish quyidagi dasturlar bo‘yicha olib boriladi:

1. Boshlang‘ich tayyorgarlik.

Bortkuzatuvchilarning boshlang‘ich tayyorgarligi O‘zbekiston Respublikasi Davavianazorat tomonidan tasdiqlangan, o‘qishning kundalik (kunduzgi) tartibi bo‘yicha o‘quv rejalari va dasturlariga muvofiq amalga oshiriladi. O‘qish Il-114-100 HK bo‘yicha, zaruratga qarab bo‘lsa, xalqaro havo yo‘llarida va O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha qatnovlarni bajarish uchun aviakompaniyada ekspluatatsiya qilinayotgan HK ning barcha turlari bo‘yicha olib boriladi.

Boshlang‘ich tayyorlov kursi o‘z ichiga quyidagi fanlarni oladi:

  • HK konstruksiyasi va uning uchuv tafsilotlari haqida umumiy ma’lumotlar;
  • Havo kemasining standart uskunasi;
  • Avariya-qutqaruv tayyorgarligi;
  • Xalqaro havo tashuvlarini tashkil qilish;
  • Xavfli yuklarni tashish;
  • Aviatsiya xavfsizligini ta’minlash;
  • Inson omilining kasb faoliyatida tutgan o‘rni;
  • Aviatsiya tibbiyoti, kema ichida yordam ko‘rsatish;
  • Kema ichidagi servis;
  • Сервис на борту;
  • Havo transporti geografiyasi;
  • Chet tili (prioritet (birlamchi) bilim ingliz tiliga qaratiladi)

Davlat tili, lotin grafikasi.

  • Malaka oshirish kursi – MOK.
  • B-757/767, A-320, A-310 Rj-85 HK turlari bo‘yicha qayta tayyorgarlik.
  • Trenajor tayyorgarligi.
  • Quruqlikda va suvda Avariya-qutqaruv tayyorgarligi.

Yo‘riqchilar tarkibini tayyorlash.

Bortkuzatuvchi-yoiqchilarni o‘qitish “Yo‘riqchilar tarkibining boshlang‘ich tayyorgarligi” va “Yo‘riqchilar tarkibi malakasini oshirish” dasturlari bo‘yicha olib boriladi.

Dasturlarga quyidagi fanlar kiritilgan:

  • O‘quv-metodik tayyorgarlik;
  • Rahbariy hujjatlar;
  • Ish yuritish asoslari;
  • Parvozda yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatishni tashkil qilish (“F”, “C”, “Y” klass)
  • Muloqotning ijtimoiy-psixologik aspektlari.

Xavfli yuklar.

Xavfli yuklar “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK samolyotlari orqali, xavfli yuklarni tashish uchun bildirilgan, Fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkiloti (IKAO) talablariga muvofiq tashiladi. So‘ngisiga “IKAO havoda xavfli yuklarni bexatar tashish bo‘yicha texnik yo‘riqnomalar” bilan xavfli yuklarga tegishli va xavfli yuklar ro‘yxatiga kiritilgan barcha moddalar va buyumlar mansub.

Quyi toifadagi mutaxassislar Markazda nazariy tayyorgarlikdan o‘tadilar:

  • Uchuvchilar;
  • Shturmanlar;
  • Bortmuhandislar;
  • Bortradistlar;
  • Bortkuzatuvchilar;
  • Bortoperatorlar;
  • Yerdagi xodimlar.
  • “immigratsiya nazorati bo‘limi mutaxassislarini tayyorlash”;
  • “SDCS tizimidagi ish asoslari”;
  • “SDCS markaziy ma’lumotlar bazasini olib borish”;
  • “aviatsiya yuk tashuvlarini tashkil qilish”;
  • “ULDManager” tizimidan foydalangan holda standart vositalarini paketlash harakatining avtomatlashtirilgan tizimi;
  • “avtomatlashtirilgan GCG (GlobalCustomsGateway) moduli bilan ishlash”;
  • “AIRFARE, TICKETING, SITARESERVATION avtomatlashtirilgan tizimdan foydalangan holda tashuvlarni bronlash va sotish”.
  • Xavfli yuklarni tashish bo‘yicha xodimlar
  • DISPATCH – aeronavigatsiya ta’minoti xizmati mutaxassislari.

1999-yildan buyon Toshkent Xalqaro aeroporti bazasida “O‘zbekiston havo yo‘llari” Milliy aviakompaniyasi Dispatch Xizmati tashkil etildi va faoliyat yuritmoqda. Bir necha yillar davomida g‘arbda ishlab chiqarilgan samolyotlarning MAK da ekspluatatsiya qilinishi, parvozlarning aeronavigatsiya ta’minoti bo‘yicha to‘plangan tajriba va bundan kelib chiqqan masalalarni tushunish – Dispatch xizmatiga bo‘lgan jiddiy munosabatning zaruriyligini ko‘rsatgan ushbu omillardan sanaladi. Xizmat tashkil qilingandan keyin darhol kadrlar tayyorlash bo‘yicha ishlar boshlab yuborildi. Parvozlar ta’minotining yangi turini birnchilardan bo‘lib HK uchuv ekspluatatsiyasi va havo harakatini boshqarish bo‘yicha uzoq yillik tajribaga ega bo‘lgan mutaxassislar o‘zlashtirdilar. Keyinchalik xizmat yosh mutaxassislar – aviatsiya o‘quv yurtlari bitiruvchilari bilan to‘ldirildi.

Hozirgi kunda Toshkent aeroportining Dispatch xizmati tajribaga ega va MAK qatnovlariga xizmat ko‘rsatishning quyidagi turlarini bajaradi:

  • HK ekipajlari uchun dastlabki navigatsiya hisoblarining bajarilishi;
  • Tranzit (Tankering) aeroportida avitsiya harajatlarini kamaytirish uchun qo‘shimcha moy quyilishining maqsadga muvofiqligi haqidagi hisoblarning bajarilishi;
  • HK ekipajlari uchun parvoz oldi axborot (MOTAM) byulletenlarining tuzilishi;
  • Davlatlarning AAN (AIP) talablari va Ovrupo nazoratini hisobga olgan holda parvozlarning rejalashtirilishi;
  • Xabarlar qaydnomasi va IKAO hujjatlari talablariga asosan parvoalarning dastlabki rejalari va flayt-rejalari bilan ishlash;
  • ETOPS Dispatch aeronavigatsiya va metereologiya vaziyatining to‘la tahlili bilan;
  • Parvozlarning rejalashtirilishi, aeronavigatsiya va metereologiya vaziya-tining tahlili va Shimoliy Atlantika bilan MNPS/RVSM zonasini qamrab oluvchi qatnovlar uchun parvoz oldi hujjatlarning tayyorlanishi;
  • Ekipajlarning parvoz oldi instruktaji uchun ko‘rgazmali ma’lumotlarni tayyorlash;

Ekipajlarning og‘zaki instruktaji.

Dispatch xizmati Toshkent aeroportidagi xorijiy aviakompaniyalarga xizmat ko‘rsatishga qodir va tajribaga ega.

Dispatch Xizmati uchun mutaxassislarni tayyorlash “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK O‘MM bazasida tashkil etilgan. Tayyorgarlikning 2 dasturi mavjud: boshlang‘ich va Dispatch mutaxassislari uchun malaka oshirish. Dasturlar O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan ma’qullangan. Bir necha yildirki dasturlar ishlatilib kelinmoqda va Toshkent aeroporti Dispatch Xizmati, Toshkentdagi Lufthansa vakolatxonalari va Domodedovo avia yo‘nalishlarida, United airlinse –AQSH aviakompaniyasida muvaffaqiyatli ishlayotgan o‘nlab tinglovchilarda sinab kelingan hamda parvozlarni rejalashtirishni mukammal bajaradi, shu jumladan, Shimoliy Atlantika orqali ham. Dasturlarning mavzusi va hajmi IKAO va LOSA talablariga mos keladi. O‘qish MAK O‘MM da rus tilida olib borilmoqda. O‘qish vaqtida o‘qishning leksiya usuli kabi computer based training (CVT) usulidan ham foydalaniladi.

Fanlarning ro‘yxati:

  • Rahbariy hujjatlar. Parvoz qoidalari.
  • Aviatsiya mafkurasi.
  • Havo kemalarining uchuv tafsilotlari (Airccraft performance).
  • Havo navigatsiyasi.
  • Maxsus aeroportlar.
  • Havo harakati xizmati, havo trassalari.
  • Metereologiya.
  • Havo kemalari va dvigatellarning konstruksiyasi haqida umumiy ma’lumotlar.
  • G‘arbiy flot HK – MEL CDG da yo‘l qo‘yiladigan qaytarishlar holati ro‘yxatidan foydalanish.
  • Havo kemalari aerodinamikasi.
  • Havo kemalarining pilotaj-navigatsiya uskunasi.
  • HK radiouskunasi va yerdagi RTV.
  • Parvozlarni rejalashtirish. Amaliy Dispatch.
  • Aeronavigatsiya axborot to‘plamlari. Xaritalar va sxemalar.
  • ETOPS.
  • MNPS.
  • Inson omili.
  • Aviatsiya xavfsizligi.

Ushbu dastur MDH mamlakatlari aviakompaniyalari mutaxassislarini o‘qitish uchun mo‘ljallangan. Yuksak texnikaviy saviya, katta hajmdagi ko‘rgazmali qurollar, g‘arbda ishlab chiqarilgan havo kmalaridan foydalanish va xizmat ko‘rsatishda nafaqat o‘qituvchilarning tajribalari, balkim, xodimlarni o‘qitishda, rus tilini o‘rganish – bularning barchasi MDH mamlakatlari mutaxassislari uchun o‘qishning sifatli va barchaga baravarligiga kafolat beradi.

2. Qayta tayyorlash:

  • B-757/767, A-310, Il-76 HK turlari bo‘yicha uchuvchilar tarkibini;
  • Il-76, Il-114-100 HK turlari bo‘yicha muhandis-texnik tarkibni;
  • bortkuzatuvchi-yo‘riqchilarni;
  • tashuvlarni tashkil qilish xizmati xodimlarini.

G‘arbda ishlab chiqarilgan havo kemalariga uchuvchilarni qayta tayyorlash va qayta o‘qitish tajribali uchuvchi-yo‘riqchilar nazoratidagi (SVT) ishlab chiqaruvchi firmalar tomonidan taqdim etilgan kompyuter o‘quv dasturlari asosida olib boriladi. O‘qish jarayonida A-320 (ART A320) samolyotlari va Boing 767 (VPTB767) HK ning funksional trenajorlaridan foydalaniladi. ART A320 va VPT B767 trenajorlari IPT klass taomil trenajorlari (IntegratedProcedure Trainer) hisoblanadi. Ushbu qurilmalar to‘liq ishlayotgan asboblar va qurol bo‘yicha parvoz qilish imitatsiyasi bilan ushbu turdagi samolyot kabinasining aniq maketi tasavvur qilinadi. “D” darajali uchuv trenajorlaridan IPT trenajorlari qo‘zg‘lish platformasining, vizuallashtirish sistemasining va displeylarda samolyotni real organlar imitatsiyasi boshqaruvining yo‘qligi bilan farq qiladi. Ushbu trenajorlarda shu turning o‘ziga qayta o‘qitish jarayonida yoki har chorakda trenajor mashg‘ulotlarini (SimulatorRefresh) o‘tish vaqtida normal taomillar kabi avariya taomillariga ham ishlov berish mumkin.

MAK da IPT trenajorlarining joriy qilinishi tufayli HK ning ushbu turiga qayta o‘qitish va amaldagi uchuvchilarda normal va avariya taomillarini bajarish malakalariga ishlov berish vaqtida uchuvchi mutaxassislarni tayyorlash sifati yaxshilandi. Bundan tashqari, “D” darajali trenajorlar o‘rniga IPT trenajorlarini ishga tushirish bilan HK ning ushbu turiga qayta o‘qitish vaqtida o‘quv jarayoning bir qismi ushbu trenajorlardan foydalangan holda olib borilar ekan, bu katta valyuta mablag‘ni tejash imkonini beradi.

3. Malaka oshirish:

  • B-757/767, A-310, Il-76, Il-114-100, An-2, Mi-8 HK bo‘yicha uchuvchilar tarkibini;
  • bortkuzatuvchi-yo‘riqchilarni;
  • Il-76, Il-114-100, An-2 HK bo‘yicha muhandis-texnik tarkibini;
  • Il-76 HK bo‘yicha bortoperatorlarni;
  • tashuvlarni tashkil qilish xizmati xodimlarini;
  • havo xabarlari agentligi xodimlarini;
  • tekshiruv xizmati va maxsus nazorat xizmati xodimlarini;
  • aeronavigatsiya ta’minoti xizmati- DISPATCH mutaxassislarini.

4. Aviatsiyaga oid ingliz tili

  • uchuvchilar tarkibi uchun aviatsiyaga oid ingliz tili;
  • bortkuzatuvchilar uchun ingliz tili;
  • muhandis-texnik tarkib uchun texnikaviy ingliz tili – IKAO talablariga asosan ingliz tilidan IV darajaga mos bilimga ega bo‘lgan aviamutaxassislarni tayyorlash.

O‘quv dasturlari o‘qishning eng zamonaviy usullari va vositalaridan foydalangan holda, o‘quv xonalari, tele-, video- va audio-uskuna, proyektorlar, videofil’mlar va kompyuter dasturlarini kirituvchi umumiy, texnikaviy va kasbiy ingliz tiliga intensiv o‘qitishni o‘z ichiga oladi. Til tayyorgarligi bo‘yicha turli darajaga ega bo‘lgan mutaxassislar tomonidan til o‘rganish uchun mo‘ljallangan mul’timediy kompyuter o‘quv dasturi ishga tushirildi.

5. O‘quv-mashq markazi 3 bo‘limdan iborat:

amalga oshiradi:

  • O‘quv bo‘limi
  • aviakompaniyaning barcha xodimlarni nazariy va amaliy, shuningdek, boshqa mamlakatlar aviakompaniyalarining turli toifa mutaxassislarini tayyorlash. Yuqori malakali o‘qituvchilar shtati qisqa muddat ichida va buyurtmachilarni qondiruvchi sifat darajasida har qanday aviatsiya kasbidagi mutaxassislarni o‘qitish imkoniga ega.
  • Uchuvchilar-uslubiyat bo‘limi

amalga oshiradi:

  • B757/767, A320, A310 va sharqiy flot HK da quruqlikda va suvda avariya-qutqaruv taomillari bo‘yicha uchuvchilar tarkibi va bortkuzatuvchilarni tayyorlash. Il-76 SKT bo‘yicha uchuvchilar tarkibi mashg‘ulotlari. Il-114 samolyoti “D” klass zamonaviy trenajori bo‘yicha uchuvchilar tarkibi mashg‘ulotlari.

Kurslarni tashkil qilish

Kurslarning davomiyligi: ingliz tili sohasida kabi, texnik ma’lumot borasida ham talabalarni o‘qitish maqsadi va boshlang‘ich tayyorgarlik darajasiga qarab, 2 haftadan 20 haftagacha.

Kurslarning boshlanishi: odatda, dushanba kunlari, har oyning boshida, buyurtmacining iltimosiga ko‘ra kurslarning boshlanishi va tugatilishining boshqa sanalari muhokama qilinishi mumkin.

Dasturlarning intensivligi: odatga ko‘ra, uy vazifalarini majburiy tayyorlash bilan, haftada 30 dars-leksiyalar yoki faoliyatning maxsuslashtirilgan turlari.

Kurslarni tamomlaganligi to‘g‘risida guvohnoma: MAK O‘quv arkazi guvohnomasi (Sertifikat) har bir tinglovchiga kurslarni muvaffaqiyatli yoki qoniqarli tamomlagan vaqtida beriladi.

Qadrli do‘stlar! “O‘zbekiston havo yo‘llari” Milliy aviakompaniyasi O‘quv-mashq markazi sizlarni o‘qishga taklif etadi. Malakali o‘qituvchilar va yo‘riqchilar tarkibi Sizlarga oldingizga qo‘yilgan maqsadlarga erishishingizga yordam beradi va keyingi kasbiy faoliyatingizdagi yutuqqa kafolat beradi.

O‘zbekistonga xush kelibsiz!

O‘quv-mashq markazi direktori - Gelovani Georgiy Tengizovich

Tel: 255-34-03

Manzil:

O‘zbekiston Respublikasi, Toshkent,
Aeroport, “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK O‘MM
Tel: (998-71) 255-34-03, 255-19-79
Faks: (998-71) 255-34-03.
E-mail: training_center@uzairways.com